Niet alle migraine begint in het hoofd.
Hoe langdurige spanning en een oude blessure zich in het lichaam kunnen vastzetten
Sommige klachten beginnen met een duidelijk moment. Een verkeerde beweging. Een blessure. Een plotselinge overbelasting.
Maar wat daarna gebeurt, is vaak minder duidelijk.
De pijn zou eigenlijk weer weg moeten trekken, maar blijft hangen. Eerst op de achtergrond, later steeds nadrukkelijker. Het lichaam gaat compenseren, bewegingen worden aangepast en voor je het weet is niet alleen de plek van de blessure gevoelig, maar is het hele gebied eromheen mee gaan aanspannen.
In deze casus ging het om een vrouw van midden veertig die al jaren met pijn rondliep in haar linker schouder, bovenrug, nek en arm. De klachten waren begonnen nadat haar arm op haar werk plotseling hard naar beneden werd getrokken door een patiënt. Een paar maanden later gebeurde iets soortgelijks opnieuw. Vanaf dat moment leek de pijn zich echt in het lichaam vast te zetten. Zij beschreef het als een diepe, branderige, trekkende pijn die liep van haar schouder naar haar nek, langs het sleutelbeen en soms helemaal door naar haar arm en pols. De beweging van haar arm werd beperkt en pijnlijk, en ook haar hoofd kon ze nauwelijks nog vrij bewegen. Zelfs gewoon rechtop kijken of haar nek draaien kostte moeite. In het gebied rond haar sleutelbeen waren harde, gevoelige plekken te voelen. Warmte en zonlicht maakten de pijn erger. Koude lucht verzachtte het juist iets. Zacht masseren gaf tijdelijk verlichting. Slapen was lastig, omdat bijna elke houding pijn deed. Op haar rug liggen was bijna niet vol te houden.
Meer dan alleen een lokale pijnklacht
Wat deze casus zo herkenbaar maakt, is dat pijn hier niet alleen een lokale klacht was. Het was een gebied geworden waar het lichaam voortdurend spanning vasthield. De schouder deed niet alleen pijn, het hele systeem rondom nek, arm en borstkas was mee gaan beschermen, mee gaan verkrampen.
Ook de voorgeschiedenis gaf daar extra kleur aan. Jaren eerder had ze ook al een flinke kneuzing gehad in nek en bovenrug toen iemand van een ladder op haar viel. Toen herstelde ze nog goed met massage. Maar de latere belasting op haar werk leek iets ouds opnieuw te hebben geactiveerd. Daarnaast had ze al sinds haar jeugd migraine, vaak aan één kant, met misselijkheid, duizeligheid en visuele verstoring. Haar lichaam had dus al langer de neiging om spanning omhoog te laten trekken.
Meer dan alleen een lokale pijnklacht
Wat in de Chinese geneeskunde opvalt in zo’n beeld, is dat er niet alleen sprake is van pijn, maar van een patroon waarin de doorstroming in de meridianen steeds verder verstoord raakt.
Bij deze vrouw was er vooral stagnatie van Qi en bloed in de yang-meridianen van arm, schouder en nek, en ook in de Galblaas-meridiaan en de Du-meridiaan. Simpel gezegd: de energie en doorbloeding in dat gebied konden niet meer vrij bewegen. Wanneer dat langere tijd aanhoudt, ontstaat er niet alleen stijfheid en pijn, maar ook warmte. Dat paste precies bij haar ervaring dat het gebied branderig aanvoelde en erger werd bij warmte of direct zonlicht. In TCM-termen zag je hier dus niet alleen stagnatie, maar ook hitte die in het gebied was ontstaan.
De diepere laag onder de klacht
Tegelijk speelde er op de achtergrond nog iets anders mee. Haar tong was rood, vooral aan de zijkanten en de punt, en haar verhaal liet zien dat haar systeem al langere tijd onder spanning stond. Ze hield veel gevoelens in, vertrouwde mensen niet snel en had het gevoel al lang niet echt gehoord te zijn in haar klacht. In de casus werd dit gezien als een onderliggende leegte van Lever- en Nier-Yin met opstijgende lege hitte en ook Lever Qi stagnatie. Voor cliënten vertaal ik dat vaak zo: het lichaam had niet alleen te veel vastgezette spanning, maar ook te weinig innerlijke zachtheid, voeding en buffering om die spanning goed op te vangen. Daardoor werd het gebied gevoeliger, reactiever en moeilijker te ontspannen.
Dat zie ik in de praktijk vaker bij chronische nek- en schouderklachten. Van buiten lijkt het vooral een spierprobleem. Maar daaronder zit vaak een combinatie van fysieke belasting, opgebouwde spanning en een lichaam dat al langere tijd in een soort beschermstand staat.
Wat er tijdens de behandelingen gebeurde
Tijdens de behandelingen werd daarom niet alleen lokaal gewerkt, maar op twee niveaus tegelijk.
Enerzijds lag de focus op het openen van de meridianen en energiebanen in nek, schouder en arm. Er werd gewerkt met lokale punten rond nek, schouderblad, sleutelbeen en bovenrug, met gevoelige punten in het pijngebied en met technieken als massage en soms cupping om de hitte en stagnatie uit het gebied te halen. Dat past goed bij klachten waarin de pijn vastzit en het weefsel hard en gespannen aanvoelt. Anderzijds werd ook gewerkt aan de diepere laag: het ondersteunen van Yin, het kalmeren van de innerlijke onrust en het verzachten van het hele systeem. In de casus werden daarvoor onder andere punten gebruikt die de Lever tot rust brengen, de Nieren voeden en de geest helpen kalmeren.
Wat de cliënt tijdens de behandeling merkte
Wat ik mooi vind aan dit soort behandelingen, is dat cliënten vaak eerst merken hoe gespannen het gebied eigenlijk was geweest. Pas wanneer de schouder een beetje zakt of de nek iets vrijer beweegt, voel je soms hoeveel moeite het lichaam al die tijd heeft gedaan om zichzelf bijeen te houden.
Dat gebeurde hier ook. Na de eerste paar behandelingen kwam er wat meer ruimte in de nek. Haar hoofd voelde iets lichter. De schouder bleef nog gevoelig, maar ze merkte dat de beweging iets minder geblokkeerd was. Later kon ze haar hoofd weer beter optillen en zelfs kort op haar rug liggen, wat eerder ondenkbaar was. Ze beschreef zelf dat ze zich “tien keer beter” voelde, ook al waren er nog terugvallen. Dat vind ik een belangrijk detail. Herstel bij chronische pijn verloopt zelden in een rechte lijn. Maar wanneer iemand meer ruimte, minder heftige pijn en iets meer vertrouwen in het lichaam begint te ervaren, is dat vaak een wezenlijke verschuiving.
Ook thuis werken aan herstel
Ook praktisch werd er naar herstel gekeken. Haar partner kreeg eenvoudige massage-instructies mee voor thuis en zij werd aangemoedigd om de schouder, binnen haar mogelijkheden, wel te blijven bewegen. Dat is ook logisch. Als een gebied te lang vastzit, moet niet alleen de pijn afnemen, maar moet het lichaam ook weer leren dat beweging veilig kan zijn.
Wat deze casus laat zien
Wat deze casus voor mij duidelijk maakt, is dat nek- en schouderpijn vaak meer is dan alleen “spanning in de spieren”. Soms zit er een oude blessure onder, soms een lichaam dat al lang te veel draagt, soms ook een emotionele laag waarin iemand zich moet inhouden, aanpassen of al lang niet meer echt vrij beweegt.
Dan is het helpend om verder te kijken dan alleen de plek van de pijn.
Niet alleen: waar doet het pijn?
Maar ook: hoe is dit patroon ontstaan?
Wat houdt het in stand?
En wat heeft het lichaam nodig om niet alleen minder pijn te hebben, maar ook weer zachter en vrijer te bewegen?
Herken je jezelf in dit verhaal?
Misschien herken je iets in de combinatie van stijve schouders, een gevoelige nek, een oude blessure die is blijven hangen of het idee dat je lichaam voortdurend spanning vasthoudt. Misschien merk je ook dat drukke periodes of emotionele belasting de klachten verergeren.
Meer over dit soort klachten lees je ook op de pagina’s over pijn en spanning, slaap en piekeren en burn-out en stress.
Werk of woon je in Zeeland en herken je iets van dit verhaal, dan kun je ook kijken op de Zeeland-pagina voor meer informatie over de praktijk.