Puntvandeziel
Stress heeft een grote impact op je gezondheid

We zijn allemaal wel eens gestrest, we leven niet in een luchtbel of utopische wereld. Stress is dus niet helemaal uit ons leven te bannen, dat is onmogelijk. Je kan wel je reactie op stress leren beheersen. Jij kunt bepalen hoe stress in je lichaam komt en hoe dit je lichaam be√Įnvloedt.

Door Elroy Hijman
Leestijd gemiddeld 8 minuten

In onze snelle wereld is ‘stress’ een woord dat we altijd gebruiken en overal horen. De uitdrukkingen ‘ik ben zo gestrest’ en ‘ik ben gestrest’ wordt bijna gebruikt als geuzentitels, wat¬†bewijst dat ons leven vol en druk is. Maar stress is niet iets dat lichtvaardig moet worden opgevat.¬† Hoewel we stress een emotie noemen is het veel meer dan dat.

Het cre√ęert eigenlijk een reeks fysiologische gebeurtenissen in je lichaam. Hoe vaker deze stressvolle gebeurtenissen zich voordoen en hoe langer ze duren, hoe meer impact het heeft op je gezondheid. En dan met name op auto-immuunziekten.¬†

Oorzaken kunnen fysiek of emotioneel zijn. 

Stress beschrijft een ervaring die wordt veroorzaakt door iets dat een stressor (oorzaak)wordt genoemd. Stressoren kunnen emotioneel of fysiek zijn. Grote stressvolle gebeurtenissen zijn onder meer de dood van een geliefde, een scheiding of breuk, of onderworpen worden aan fysiek of emotioneel misbruik of trauma. Minder voor de hand liggende stressfactoren zijn niet genoeg slapen, maaltijden overslaan, lange dagen werken, te veel trainen en voor iedereen behalve jezelf zorgen. Zelfs positieve gebeurtenissen zoals trouwen, je droombaan landen of verhuizen naar een nieuwe stad kunnen stressfactoren zijn.

Onbewust versus bewust 

Sommige mensen zijn zich er van bewust dat ze gestrest zijn en merken de fysieke effecten in hun lichaam (zoals buikpijn, hoofdpijn of een kloppend hart) en de emotionele effecten (zoals prikkelbaarheid, vermoeidheid of hunkeren naar zoete of zoute voedingsmiddelen) bijna direct op. Maar ik ken ook genoeg mensen die niet weten of voelen dat hun lichaam lijdt of dat de fysieke symptomen die ze ervaren verband houden met stress. Veel mensen zijn zo gewend om met stress te leven dat ze het niet eens merken. 

Hoewel de specifieke kenmerken sterk kunnen vari√ęren, veroorzaken alle stressoren een verbazingwekkende gebeurtenissen in je lichaam. Dit wordt de stressrespons genoemd.

Je kan wel je reactie op stress leren beheersen

We zijn allemaal wel eens gestrest, we leven niet in een luchtbel of utopische wereld. Stress is dus niet helemaal uit ons leven te bannen, dat is onmogelijk. Je kan wel je reactie op stress leren beheersen. Jij kunt bepalen hoe stress in je lichaam komt en hoe dit je lichaam be√Įnvloedt. Met name be√Įnvloedt het je hormoonhuishouding, je zenuwstelsel en je immuunsysteem. Langdurige stress maakt je letterlijk ziek.¬†

De reactie van het zenuwstelsel op stress

Je hersenen en ruggenmerg maken deel uit van je centrale zenuwstelsel. De rest van de zenuwen in je lichaam maken deel uit van het perifere zenuwstelsel, dat uit twee delen bestaat: het somatische zenuwstelsel en het autonome zenuwstelsel. De zenuwen in het somatische zenuwstelsel verbinden zich met spieren en dit is het deel dat je gemakkelijk kunt beheersen met je bewuste gedachten. Dit gaat bijvoorbeeld over hoe jij je hand beweegt, je been optilt of naar links of rechts kijkt. Het autonome zenuwstelsel regelt lichaamsfuncties die als automatisch worden beschouwd, zoals je hartslag, temperatuur, bloeddruk, ademhaling, spijsvertering en meer.

De aan- en uit schakelaars van stress 

Het autonome zenuwstelsel is een cruciaal onderdeel je lichaam met aan en uit-schakelaars die elkaar in evenwicht moeten houden. De aan-schakelaar wordt het sympathische zenuwstelsel genoemd en gaat aan als je gestrest bent. Dit is een onderdeel van je stressreactie. De uit-schakelaar wordt het parasympathisch zenuwstelsel genoemd en werkt als de rem die je helpt te ontspannen en de stressreactie uit te schakelen. Het autonome zenuwstelsel is bedraad, wat betekent dat de stressreactie in je hersenen begint en via je zenuwen naar beneden gaat en verschillende organen in je lichaam stimuleert. Waaronder je maag, hart en bijnieren. Deze bedrading in je immuunsysteem is erg belangrijk voor het functioneren van je T-cellen.

Wanneer je gestrest bent initieert het sympathische zenuwstelsel iets dat de vecht-of-vluchtreactie wordt genoemd. Een veel voorkomende reactie is dat je hart sneller klopt. Dit gebeurt om twee redenen. Ten eerste stimuleren de sympathische zenuwen je hart direct, en ten tweede geven de bijnieren het hormoon adrenaline af wat ook je hartslag verhoogt. Deze dubbele trap treft alle organen die betrokken zijn bij de vecht-of-vluchtreactie. Maar je lichaam heeft hier ook een ‚Äėtegengif‚Äô voor. Je parasympathische zenuwstelsel zou in werking moeten treden om de vecht-of-vluchtreactie uit te schakelen, waardoor je weer in balans komt, zodat je niet vast komt te zitten in overdrive. En daar gaat het vaak mis..

“De tweede manier waarop je lichaam op stress reageert¬† is door een reeks hormoonreacties te starten die in je hersenen. Deze kettingreactie begint in de hypothalamus en de hypofyse. Twee hersengebieden die je hormoonsysteem regelen. Naast elkaar gelegen zijn de hypothalamus en de hypofyse zeer nauw verbonden en worden ze vaak gezien als de plaats waar je emoties, gedachten en gevoelens worden vertaald in hormoonsignalen.”

De HPA-as

De hypofyse is de leider van het endocriene systeem en geeft hormonen af die op hun beurt al je endocriene organen, inclusief de schildklier, bijnieren en eierstokken of testikels stimuleren om hun eigen hormonen te maken. Wanneer de stressreactie wordt ge√Įnitieerd scheidt de hypothalamus het cortisol-releasing hormoon (CRH) uit en scheidt de hypofyse een hormoon af dat adrenocorticotropine (ACTH) wordt genoemd. Dit zorgt ervoor dat je bijnieren, je¬† belangrijkste stresshormoon cortisol afgeven. In de medische wereld wordt deze hypothalamus-hypofyse-bijnierroute de HPA-as genoemd en de stressreactie activeert de HPA-as.

Cortisol het krachtigste en heeft veel belangrijke effecten in het lichaam. Ernstige en acute stress leidt tot hoge cortisolspiegels. Het verhoogt je bloedsuikerspiegel zodat je de brandstof hebt om te vechten of te vluchten  en het is het belangrijkste ontstekingsremmende hormoon in het lichaam, het onderdrukt je immuuncellen en bereidt je lichaam voor voor op mogelijk letsel. Wanneer je gewond bent kan de ontsteking die door immuuncellen wordt veroorzaakt het genezingsproces in de weg zitten

En dus door het immuunsysteem te onderdrukken helpt cortisol voorkomen dat het overactief wordt en moleculen vrijgeeft die schadelijk zijn voor de weefsels die moeten worden genezen .

Een groeiende taille.

Een van de meest voorkomende symptomen van een chronisch hoge cortisolspiegel is een groeiende taille. Studies hebben aangetoond dat mensen die langdurige gestrest zijn de neiging hebben om naar suiker en vetrijke voedingsmiddelen te verlangen. Deze voedingsmiddelen stimuleren de aanmaak van insuline, het hormoon dat je bloedsuikerspiegel verlaagt. Deze combinatie van hoge insuline en een hoge cortisolspiegel zorgt ervoor dat vet zich gaat nestelen rond je interne organen.
Dit buikvet wordt ook ook wel “bruin vet” genoemd omdat het er anders uitziet en zich anders gedraagt dan het andere vet in je lichaam. Hierdoor ontstaan er veel ontstekingen on En ontsteking is een veelvoorkomend onderliggend probleem bij alle auto-immuunziekten net als bij andere aandoeningen zoals hartaandoeningen, beroertes, diabetes en kanker.

De effecten van hoge cortisol 

1. Verhoogde eetlust en onbedwingbare trek 

2. Verhoogd lichaamsvet

3. Verminderde spiermassa

4. Verminderde botdichtheid

5. Verhoogde angst

6. Verhoogde depressie

7. Stemmingswisselingen (woede en prikkelbaarheid) 

8. Verminderd libido

9. Verminderd immuunsysteem

10. Verminderd geheugen en leervermogen

11. Toename van PMS-symptomen

12. Verandering in de menstruatiecyclus

13. Toename van symptomen van de menopauze, zoals opvliegers en nachtelijk zweten

Chronische en acute stress 

Stress is niet zwart of wit, niet slecht of goed.¬† Een vecht-of-vluchtreactie kan een goede zaak zijn omdat het je kan helpen weg te rennen van een aanvaller, je klaar te maken voor een belangrijke presentatie, met je baas te spreken of een afdaling van de zwarte piste met ski√ęn.¬† Dit zijn voorbeelden van acute stress. Het heeft een beginpunt en een eindpunt.

Het probleem is wanneer je stresssysteem vast komt te zitten in de aan-positie. Dit heet chronische stress. Bij prooi-dieren die ontsnap zijn aan bijvoorbeeld een leeuw zie je het heel er goed. Nadat ze ontsnapt zijn beginnen ze super te trillen om de stress van zich af te schudden  en de stressreactie uit te schakelen om  daarna verder te  grazen alsof er niets is gebeurd. 

Gedachten en beelden 

Net als het prooidier is het ons systeem geprogrammeerd om balans te vinden. Het probleem is dat wij ons dingen kunnen herinneren. Het resultaat is dat we erover nadenken en het trauma steeds opnieuw herbeleven. En omdat we gedachten en beelden van een gebeurtenis fysiek en emotioneel ervaren op dezelfde manier als we de feitelijke gebeurtenis doen, blijven we in de stressmodus. In feite besteden de meeste mensen van ons meer tijd aan angst voor het verleden of zorgen over de toekomst dan voor het leven in het nu. 

Leer vaardigheden 

Om gezond te worden en te blijven moet je vaardigheden leren om te voorkomen dat je gedachten bij bepaalde gedachten blijven hangen, zodat je je lichaam niet beschadigt met chronisch hoge cortisolspiegels. Het zijn deze hormonen die je ziek maken en voorkomen dat je beter wordt. En ik heb het niet alleen over auto-immuunziekten. Van stress wordt aangenomen dat het een bijdrage levert aan maar liefst 80 procent van alle chronische aandoeningen, waaronder auto-immuunziekten, hartaandoeningen, beroertes, diabetes en kanker.

Er zijn voldoende mogelijkheden om met stress te leren omgaan, je bewustzijn te vergoten en je gedachten te leren beheersen.  In afgelopen jaren heb ik een tweetal programma’s ontwikkeld die ik heb omgevormd tot 1 programma. Het doel van dit programma is om je immuunsysteem te verbeteren, je te helpen en jouw leren om te gaan met stress en alle aspecten van zelfzorg om nog beter voor je zelf te kunnen zorgen. Wil jij weten hoe ik jou kan helpen. vul dan even het contactformulier in. 

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn